A invisíbel efervescencia da música galega

Os amigos e amigas de Irimia (blogue da asociación) pedíronme unha colaboración para a súa revista na que ofrecese unha panorámica xeral da música galega no ano 2010. Como simple seguidor da escena musical, neste artigo, publicado no nº 824  (17-30 de xaneiro de 2010), achego unha valoración sobre a situación actual da música do país, en especial da vehiculada en lingua galega, e unha escolma dos discos do ano que vén de rematar.

A invisíbel efervescencia da música galega

Trazar un panorama da música galega no ano 2010 non deixa de ser unha tarefa curiosa cando o traballo de solistas e bandas está suxeito a uns ritmos diferentes aos que caracterizan unha produción cultural estábel e normalizada. Un disco de Berrogüetto ou Lamatumbá, por falar de dous grupos referenciais, ten un percorrido máis pausado e longo, e a dinámica da edición, presentación, difusión e contacto co público, que ao final retroalimenta a propia creación artística, non sabe de exercicios anuais.

Calidade clandestina

O ano que vén de rematar volve demostrar que na escena galega hai calidade, variedade e apostas arriscadas e orixinais. A que se debe entón que o público descoñeza o que se está a facer? Por que non existe unha demanda que responda a esta oferta talentosa e relativamente ampla? A música galega sobrevive á marxe dos circuítos maioritarios, o público non a atopa nos medios de comunicación, que lle prestan unha atención marxinal. E se isto sucede en xornais, radiofórmulas e canles de TV privados, máis grave é que os medios públicos prioricen a produción allea fronte á propia. Se o 2009 supuxo a desaparición de programas como Aberto por Reformas e Extrarradio na RG e Onda Curta e Miraxes na TVG, o 2010 confirmou a posición subalterna da música, confinada ás segundas canles e a horarios clandestinos da radio e televisión galegas. As novidades discográficas rara vez teñen cabida en informativos e magazines, que non adoitan picar discos galegos nas ráfagas, anuncios e minutos musicais de recheo. A RG mesmo lle fixo contraprogramación ao Apologhit, concurso que viña coorganizando exitosamente con Vieiros, e lanzou o Vas-sacar-nota.

Sounds from Spain

A esta eiva sumouse a falta de planificación institucional dunha Consellería de Cultura que parece desistir da encomenda de fortalecer unha industria musical aínda feble e necesitada de circuítos e estratexias de difusión. Relegada a un lugar secundario na programación xacobea, a consellería volveu caer na identificación entre música en galego e música de raíz. “O pop e a música galega marcan a axenda de concertos patrocinados por Xacobeo 2010”, titulaba un comunicado de prensa da Consellería. Ignoramos que prexuízos existen para non vender como música galega o rock, o pop, o hip hop ou a fusión, e si grupos que cantan en castelán e inglés. Isto mesmo se repite nas publicacións da AGADIC ou de Xuventude e nas feiras internacionais ás que acode Cultura, agora baixo o selo Sounds from Spain que dilúe a oferta diferenciada nunha etiqueta global. A falta de patrocinios aos festivais locais e comarcais, onde os grupos galegos se fixeran un oco nos últimos anos, e a inercia na xestión das redes de locais de ensaio e locais de música en vivo, debilita máis os circuítos que dan oportunidades ás novas xeracións musicais.

Mais falabamos dunha oferta de calidade e diversa no 2010. A música de raíz retomou parte do vigor perdido na década cun auxe importante das citas reservadas á música tradicional e coa publicación dos discos de grandes referentes do folk como Luar na Lubre, Carlos Núñez, Mercedes Peón, Budiño, Cristina Pato ou Sondeseu. Un álbum que debe ocupar un lugar preferencial no 2010 é o esperado Kosmogonías, de Berrogüetto, que tras catro anos volveu para renovar un estilo propio e recoñecíbel, agora coa voz de Xabier Díez, e cunha videocreación de Olalla Sendón de agasallo. Outra proposta orixinal é a do compostelán Narf e o guineano Manecas Costas en Aló Irmão!, unha confluencia de tradicións e estilos traballada no directo, ao que tamén temos acceso en formato DVD. Aínda neste ámbito destacamos O Manual de sedución de Marful, froito dunha tranquila maduración de ritmos, melodías, arranxos e letras suxerentes que chega logo dun primeiro traballo publicado en 2006 que fora ben acollido por público e crítica.

Propostas pop, cantautores e outros ritmos

No terreo do pop sobresae o novo disco de The Homens, Cuarta potencia, un power-pop renovado cun son máis melódico, coa aparición do órgano Hammond e unhas guitarras máis potentes e afiadas que de costume. Un son máis experimental e rockeiro é o que achega Noise Project en Asuntos que se resolven co tempo, disco que se pode descargar de balde do netlabel A Regueifa, plataforma fundamental xunto coa páxina Komunikando.net para a proxección da escena alternativa. Tamén dende a autoedición chega Fluzo cun sorprendente disco homónimo que se move nos límites do hip hop. Sen saír das marxes, confirmouse o hardrock melódico de Nao co seu segundo disco, Coas túas mans. Houbo estreas, ademais, de bandas asentadas como Ruxe Ruxe (Na fura de diante), os últimos bravús, e Lamatumbá, que con A órbita da banda hipnótica encheou de sons mestizos os escenarios festivaleiros, onde foron habituais grupos con discos do 2009 como Som do Galpóm, Cuchufellos ou Guezos, e O Sonoro Maxín, que por fin entrarán nos estudos de gravación neste ano.

O vigor do jazz e novidades para as crianzas

Poden completar este abano de propostas para seguir coñecendo e gozando no 2011, apostas de autor tan singulares como as de dous Emilios, Emilio Rúa (Interior) e Emilio José (Chorando apréndese), o blues de Victor Aneiros (Brétemas da memoria) e a rica escena jazzística con Virxilio da Silva (Odysseia), Roberto Somoza (Yellow), Abe Rábade (Zigurat), Sumrrá (Sumrrá 4.0), Baldo Martínez e Maite Dono (Sons-Nús), A Tribu (A chamada) ou Álvaro Bieito, que co seu Introducing non só inaugura a súa carreira senón tamén “Azos”, a primeira colección de jazz da discográfica galega Falcatruada.

A escolma anual ficaría incompleta se esquecemos produtos novidosos como Na punta do pé, de Pesdelán, un libro-CD-DVD cunha ben traballada proposta didáctica para aprender cancións, bailes e xogos do patrimonio tradicional galego-portugués, o Galeoke, o primeiro xogo de karaoke de música galega, e o número crecente de traballos publicados para o público infantil. Cunha produción ambiciosa que comeza a ser habitual e mestura música, textos, videoclips… en libros-disco ou CD-DVD, no 2010 chegaron A nena e o grilo, de Magín Blanco; Tic Tac, de Pablo Díaz; Ola-ola-la, de Mamá Cabrá; Abracadabras, con textos de Marica Campo e música de Pirilampo; ou o recén saído do forno Arrolos de salitre, de Xabier Díaz. Son estas achegas importantes para facer “normal” a música do país, e a lingua galega, nos cantares e nos xogos xa dende o berce.

3 respostas a “A invisíbel efervescencia da música galega

  1. Pingback: Tweets that mention A invisíbel efervescencia da música galega « Caderno de Lingua -- Topsy.com

  2. Boas, sempre que teña intre, un bocadiño, heiche dar a miña o pinión de cada entrada que eu vexa. Acabarás farto. Como sabes tanto? Gustaríame estar agora na docencia e aproveitar todo canto ti aportas. Pero, en canto a música: é ou non é que des que pecharon “ABERTO POR REFORMAS” escóitase menos (aínda) a música galega

  3. Pingback: Audiovisual e música 100% galegos « Caderno de Lingua

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s