Arquivo por etiquetas: Recursos

A Revolução dos Cravos nun 25 de abril

Parte do monumento que hai na entrada da vila de Grândola para conmemorar o 25 aniversario do 25 de Abril

Parte central do monumento que hai á entrada da vila de Grândola para conmemorar o 25 aniversario do 25 de Abril

Da recente viaxe por terras portuguesas trouxen, coma sempre, novas descubertas, como o Cromeleque dos Almendres, a Anta Grande do Zambujeiro e a primavera do Alentejo nunha  Évora redescuberta. A Costa Vicentina  quere o seu tempo para saborear as praias de Carrapateira, os cantís sobre o areal da Arrifana, o solpor na barra do Monte dos Clérigos e o avistamento dos aniñamentos de cegoñas no Cabo Sardão. Lisboa pide cando menos unha parada técnica (quere a súa semana enteira mais…) e un café no Miradouro da Graça, mais Porto estase convertendo nunha cita habitual para ir na procura das novas tendencias e o cosmopolitismo máis próximo a nós. Falares, sabores, ritmos, o encontro (non sempre harmonioso) entre a tradición e a modernidade, xa están a pedir unha nova escapada.

Das paradiñas houbo unha en Grândola, que non sei canto terá aínda de “vila morena” mais que conserva a memoria da Revolução dos Cravos no nomenclátor e nas esculturas urbanas. Tamén nas paredes, pois do norte ao sul do país cidades e vilas, e mais axendas de xornais e revistas, estaban inzadas de actos e programas conmemorativos do 40º Aniversario do 25 de Abril, tinguidos, iso si, dunha reflexión amarga sobre a permanencia -fuxida- dos valores daquela fermosa revolta.

Pola rede adoitan chegar boas novas e dúas alertas de slideshare leváronme a cadanseu traballo de Alfonso Blanco (Biblioteca do IES Fontexería de Muros) e Sofía Rama (Dpto. de Lingua Galega do IES Félix Muriel de Rianxo) para traer a memoria do 25 de Abril ás aulas galegas, tarefa á que lle podemos achegar esta proposta de José Paz Rodrigues que atopamos no Portal Galego da Língua a partir do filme Capitães de Abril de María de Medeiros.

Unha visita recomendábel para coñecer unha parte do funesto Estado Novo é a Prisão da Fortaleza de Peniche, mellor se é tras a lectura dunha novela como Resistencia, de Rosa Aneiros (Unidade diáctica de Loli Cid), ou logo de procurar algunha información sobre a fuga de Peniche, de Álvaro Cunhal e outros prisioneiros políticos, para lle dar máis significado e emotividade á visita, pois a verdade é que como espazo museístico é pobre.

Non sei se é pecado non poñer o ramo musical a esta entrada co “Grândola vila morena”, do gran Zeca Afonso, mais por actualidade, tamén no contido, traio esta versión de “Os Vampiros” dos estradenses Nao, recén saída do forno e que se estrea ao vivo este sábado na Sala Capitol de Compostela. Ademais, conta coas colaboracións de Manuel Payno (Os Tres Trebóns, Caxade), Pikkio e Sigaro (Banda Bassotti) e Inés Álvarez .


Os Vampiros (Zeca Afonso)

No ceo cincento baixo o astro mudo
Batendo as ás na noite calada
Veñen en bandos con pés de veludo
Chupar o sangue fresco da manada

A todas partes chegan os vampiros
Pousan nos predios pousan nas calzadas
Traen no seu ventre despoxos antigos
máis nada os prende as vidas acabadas

Eles comen todo, eles comen todo
Eles comen todo e non deixan nada (bis)

No chan do medo tomban os vencidos
Óense os gritos na noite abafada
Xacen nos fosos vítimas dun credo
E non se esgota o sangue da manada

Son os mordomos do universo todo
amos á forza donos sen lei
enchen contedores beben viño novo
danzan a ronda no Pinhal do Rei

Eles comen todo, eles comen todo
Eles comen todo e non deixan nada (bis)

Per terra cadono impauriti i vinti
Si senton grida nella notte soffocata
Giaccion nei fossi vittime di un idea
Non s’esaurisce il sangue del gregge

Sono padroni dell’universo intero
Dominatori a forza signori senta legge
Riempion granai bevono vino nuovo
Danzano in tondo nella pineta del re.

Mangiano tutto, mangiano tutto
Mangiano tutto e non lasciano niente (bis)

A todas partes chegan os vampiros
Pousan nos predios pousan nas calzadas
se alguén se engana co seu ar sisudo
E lles franquea as portas á chegada

Eles comen todo, eles comen todo
Eles comen todo e non deixan nada (bis)

Engádega (25-04-2015): Unha ducia de horas do 25 de abril (Praza Pública)

Recursos didácticos para o Ano Roberto Vidal Bolaño na páxina da CGENDL

Un ano máis, e xa van catro, a Coordinadora Galega de ENDL compila materiais e recursos didácticos sobre o autor homenaxeado no Día das Letras Galegas nun web monográfico, desta volta cunhas 100 referencias de partida. Libros interactivos dixitais, cazas do tesouro, xogos interactivos, varias exposicións, cadernos didácticos sobre obras teatrais, experiencias nos centros, bibliografía de e sobre o dramaturgo, etc. e o que chegue a correo@coordinadoraendl.org, xa que a páxina se atopa en actualización constante.

páxina_letras_CGENDL

Cuestionario Roberto Vidal Bolaño

Son moi numerosos xa os recursos e os traballos que os docentes, os equipos de bibliotecas e de normalización lingüística, o alumnado, etc. están realizando ao redor da figura e a obra de Roberto Vidal Bolaño. Ás veces os camiños entrecrúzanse e o que se fixo nun centro remata en mans doutro/a profesor/a que tira del un chisco máis para lle tirar proveito nas súas aulas.

Iso foi o que fixo Loli Cid (do mesmo modo que con Valentín Paz Andrade no curso pasado) cos traballos audiovisuais elaborados por Luís Aldegunde e o seu alumnado  do CPI Os Dices de Rois.

Descargar o cuestionario (pdf / word)

Recursos didácticos para se achegar a Lois Pereiro

A Coordinadora Galega de ENDL presentou un monográfico especial dedicado á figura e á obra literaria de Lois Pereiro, que inclúe unha serie de materiais de utilidade para as aulas e os centros de ensino no ano que se lle dedica o Día das Letras Galegas ao autor de Monforte. Máis alá da información bibliográfica e das ligazóns de interese para coñecer máis polo miúdo a traxectoria de Pereiro, destacaría os apartados que albergan os recursos didácticos e actividades en liña, orientados grande parte deles á Educación Primaria, así como a Fonoteca e a Videoteca, que conteñen algunhas alfaias como o recital de Lois Pereiro no Pub Moka da Coruña en 1996, a entrevista que lle realiza en xaneiro dese mesmo ano Ana Romaní para o Diario Cultural da RG ou os vídeos didácticos elaborados por Luís Aldegunde e Sara Paz e que xa reseñamos anteriormente aquí. Por último, a sección Actividades nos centros recolle algunhas (escasas de momento) propostas de docentes ou feitas dende os Equipos de Normalizacións para achegármonos dun xeito diferente ao poeta e que complementan os obradoiros e actuacións que diferentes artistas, asociacións ou empresas ofrecen para levar aos centros.

Propostas de traballo sobre literatura galega contemporánea

Nas páxinas dos centros educativos podemos atopar numerosos traballos elaborados polo profesorado da materia. Ás veces son accesíbeis, como os que presentamos hoxe, e noutras ocasións védase a súa consulta ao se encontraren nas aulas virtuais de acceso restrinxido. Mentres os proxectos institucionais morren por inanición (páxina de contidos educativos da consellaría), son substituídos por meros descritorios (web da RedeTic) ou fican en fume, seguiremos confiando no labor compilador, nos recursos didácticos (este, estoutro, un máis por aquí e aínda un noviño do trinque) e nas propostas para unha necesaria renovación metodolóxica no ensino da lingua e a literatura que poñen -xenerosamente e con óptimos resultados- en circulación os docentes.

Do Departamento de Lingua do IES de Meaño recuperamos as seguintes presentacións, que inclúen propostas de actividades, sobre diferentes períodos e autores da literatura galega contemporánea:

As Vangardas

Galicia tras a Guerra Civil

Ánxel Fole

Unha iniciativa necesaria

O ENDL e o ETIC do IES da Pobra do Caramiñal veñen de poñer en marcha unha wiki de materiais en lingua galega que estean disponíbeis na rede. Trátase dunha plataforma aberta ao profesorado para recoller e partillar recursos de todas as áreas didácticas de Secundaria e, como din os responsábeis do proxecto “aínda que a iniciativa é nosa, está aberto á colaboración de todo o mundo. Se o espallas e fas achegas, saímos todos e todas gañando…”. A que agardamos?

Parabéns!

Libros á carta… para ler á vontade!!! (2ª parte)

Así como o outro día publicamos o  Boletín de lecturas de 4º da ESO, tócalle agora a quenda á listaxe de lecturas obrigatorias e optativas para 3º e 2º da ESO asomar ao Caderno de Lingua a través do boletín correspondente. Nesta listaxe obsérvase un maior peso das coleccións xuvenís e segue habendo un pequeno espazo para a tradución, sobre todo para os clásicos do terror. Se cadra, a listaxe máis descompensada é a dirixida á segundo da ESO pois esta elaborada, en concreto, para un Agrupamento Específico no que se detectan diferenzas notábeis na competencia lectora do alumnado. Así hai que entender a entrada de títulos de coleccións como “Merlín” de Xerais que xa len nenos e nenas de 6º de Primaria ao lado de obras dirixidas a un público adolescente que tenta responder aos intereses de alumnos e alumnas de 14, 15 e mesmo 16 anos.

Para algunhas lecturas recollidas neste segundo boletín hai guións específicos de traballo ou cuestionarios máis amplos:

Guión de traballo de Unha estrela no vento, de Ledicia Costas.

Guión de traballo de Cando petan na porta pola noite, de Xabier P. Docampo

Guión de traballo de ¡Asústate, Merche!, de Fina Casalderrey.

Guión de traballo d’A banda sen futuro, de Marilar Aleixandre.

Guión de traballo de Rúa Carbón, de Marilar Aleixandre.

Guión de traballo de Cartas de inverno, de Agustín Fernández Paz.

Guión de traballo de Aire negro, de Agustín Fernández Paz.

Cuestionario sobre Cartas de amor, de Fran Alonso, no blogue Revolta da Freixa.

Cuestionario sobre As soidades de Ana, de Jordi Sierra i Fabra, no blogue Revolta da Freixa.

Cuestionario sobre O neno do pixama a raias, de John Boyne, no blogue Revolta da Freixa

 

Libros á carta… para ler á vontade!

Cada mes de setembro reaparece unha vella teima entre o profesorado de lingua e nos seus departamentos: as lecturas obrigatorias e voluntarias, optativas ou recomendadas ou como queiramos chamarlle, que lle habemos poñer ao noso alumnado para o novo curso. Até o de agora, optei por escoller uns títulos obrigatorios aos que, de maneira voluntaria, os rapaces e rapazas podían engadir algunhas lecturas optativas. No curso 2007-2008 esta foi a listaxe de lecturas obrigatorias e optativas para 4º da ESO, que combinaba algúns valores seguros da literatura xuvenil con algúns títulos das “coleccións para adultos” da última literatura galega ao lado dalgúns clásicos… por se soaba a frauta. A expectación do profesor ante o “que dirán?”, o “e gustaralles?”, etc. é evidente e só as primeiras valoracións por parte dos alumnos e alumnas máis aplicados, normalmente os lectores máis avezados, vannos safando ese pequeno reto de dar coas lecturas axeitadas… mais isto non oculta a diversidade de gustos e intereses, de capacidades e de motivacións, dun alumnado heteroxéneo, e en parte reacio, nisto da lectura. As pequenas vitorias non poden ocultar a nosa obriga de responder a todos eles.  

No presente curso 2008-2009 mudei de estratexia, non hai lecturas obrigadas. No seu lugar, aparece unha listaxe bastante ampla para que o alumnado escolla á súa vontade. Para iso, reparto en cada curso un Boletín de Lecturas que inclúe unha breve presentación, a nómina de títulos, as portadas e as reseñas editoriais das obras e, finalmente, o sistema de avaliación, unha ficha-modelo de traballo da lectura e unhas ligazóns de apoio para a realización dos traballos. Ademais desa primeira referencia que pode ser a presentación editorial e a portada que atopan no boletín, faise unha exposición de lecturas conxuntamente coa Equipa da Biblioteca para que o alumnado se achegue aos libros e poida tocalos, abrilos, sentilos, ler un pouquichiño… coma se estivesen nunha libraría.

A listaxe nútrese maioritariamente das chamadas coleccións xuvenís, apostando polos títulos xa contrastados e que máis soen gustar xunto con algunhas novidades. Hai, ademais, unha aposta modesta pola literatura traducida e polas novelas de terror e fantasía clásicas e modernas e un guiño ás novas editoriais galegas como Urco, Morgante, Kalandraka ou Rinoceronte. Clásicos da literatura galegas apenas uns poucos e das coleccións adultas obras de Rosa Aneiros, Xosé Miranda, Xurxo Borrazás, Domingo Villar, etc.

Como, cando menos para min, non é unha cuestión fácil de resolver, sempre hai que botarlle unha ollada ao que fan os compañeiros e compañeiras por aí adiante. Así, poderedes atopar algunhas listaxes de lectura de diversos centros, e outros materiais, na páxina de Rosa Salgueiro, a quen agradezo as súas sempre acertadas observacións. Habería que destacar tamén unha bitácora moi interesante, As estelas dos ronseis, na que o alumnado vai dando conta das súas lecturas, ademais da Revolta da Freixa, un blogue de aula cun arquivo xa importante de traballo coa lectura. Blogues de clubes de lectura de Secundaria hai uns cantos, case medio cento podedes atopalos aquí, ao que lle hai que sumar a páxina  Fervenzas Literarias, que inclúe novidades, reseñas, espazo para os lectores, tamén para os novos… e as xa coñecidas webs de referencia como o Portal de Literatura do culturagalega.org ou a publicación en papel e dixital Praza das Letras da Consellaría de Cultura.

Na páxina 12 deste boletín de lectura inclúese unha ficha-modelo de traballo da lectura, que será empregado polo alumnado durante todo o curso no caso de que non dispoña de guións de traballo elaborados para obras concretas. De momento, contan con estes guións específicos, aos que se lle poden sumar outros ao longo do curso:

Guión de traballo de Corredores de sombra, de Agustín Fernández Paz.

Guión de traballo de Do outro lado do espello, de Jordi Sierra i Fabra.

Guión de traballo de Morning Star, de Xosé Miranda.

As mans do medo, de Xosé Miranda, cuestionario 1 no blogue Revolta da Freixa.

As mans do medo, de Xosé Miranda, cuestionario 2 no blogue Revolta da Freixa.

Cuestionario sobre A sombra descalza, de An Alfaya, no blogue Revolta da Freixa.

Ademais, os proxectos de animación á lectura de Xerais serven de axuda para confeccionar novos guións e cuestionarios para traballar as obras editadas na colección “Fóra de Xogo”.