Arquivo por etiquetas: política lingüística

Cando os prexuízos ideolóxicos gobernan un país

O pasado martes o presidente da Xunta de Galicia, Alberto Núñez Feijóo, fixo unha nova escala nesa turné sen fin polos medios madrileños á que nos ten acostumados dende que accedeu ao goberno. Desta volta estivo nun programa da televisión de El Mundo, Veo TV.

Polo dito, o ocultado, e polo que se entende entre liñas, a intervención de Feijóo explicita perfectamente as liñas mestras do seu ideario ideolóxico-político, e a súa acción política nestes case tres anos, no que respecta á lingua galega.

O decreto 79/2010, aprobado unilateralmente polo seu goberno malia o rexeitamente practicamente unánime de todos os axentes do mundo do ensino (organizacións sindicais, colectivos de docentes de diferentes áreas de coñecemento, asociacións de directores de centros públicos, asociacións de nais e pais, colectivos de renovación pedagóxica e o Consello Escolar, ademais da RAG e o Consello da Cultura entre outras entidades), define un modelo educativo que é o “menos malo dos sistemas” no marco da lexislación actual, segundo o noso presidente. Como cita o propio Estatuto, que acaba de ser cuestionado polo propio Valedor do Pobo, parece abrir unha vez máis a porta a mudanzas lexislativas de grande calado pois parece que o “problema” está no Estatuto ou, no seu defecto, a Lei de Normalización Lingüística de 1983, que vén sendo cuestionada por sectores do seu partido dende hai varios anos a raíz da polémica toponímica ou do propio Decreto para o Plurilingüismo, que na opinión dos xuristas atenta contra os seus principios básicos (vid. informes e análises aquí).

De especial gravidade son as afirmacións (a partir do 2’34”) de Feijóo cando, despois de defender a consulta ás familias para escoller a lingua en Infantil, sinala que se se dese opción de escolla lingüística entre un idioma e outro ás familias a situación evoluiría cara a un sistema diferente, “de tal forma que os galegofalantes quererían que os seus fillos só estuden en galego, os que falan español só en español e nos colexios e nos recreos habería, entre comillas, os alumnos nacionalistas e os alumnos non nacionalistas”. Esta aseveración verbaliza perfectamente, na miña opinión, a política educativa que vén aplicando dende hai case tres anos o goberno Feijóo. Equiparar a escolla do galego nunha enquisa como a que se fai en Infantil, ou nunha posíbel elección entre eses dous modelos, cunha determinada opción ideolóxica é falsa, como sabe calquera galego, e sectaria. Feijóo acaba de demostrar que na súa “cruzada” contra determinada opción ideolóxica a lingua forma parte desa “batalla”, de aí a teima persecutoria contra o idioma. O primeiro é lexítimo, o segundo non o é, é máis: é profundamente antidemocrático por moito entrecomillado que faga.

Nesta longa resposta tamén dá a entender que as persoas que desexan separar os alumnos e as alumnas por aulas en función da lingua escollida, ou falada, son as familias que optan polo galego: na actual enquisa “decídese, polo único sistema que coñecemos, que é o maioritario, se se ensina a ler e escribir en español ou en galego, e en moitos casos decídese que é o español, e sentímolo para aqueles que prefiran o galego. Lamentabelmente non imos nin duplicar profesores nin duplicar clases”.

Por último, cae nunha profunda contradición ao falar da introdución do inglés, que xa foi sinalada por detractores, e mesmo por defensores, do Decreto para o Plurilingüismo. Primeiramente, sinala, para vender o seu decreto ante o propio presentador, os contertulios habituais e aqueles sectores da audiencia dese programa que poidan pensar que Feijóo recuou nas súas promesas electorais de lingua á carta no noso sistema educativo, que o alumnado de Primaria e Secundaria pode escoller a lingua que desexe para se dirixir oralmente ao profesor ou para redixir os seus traballos e probas escritas nas materias que non sexan lingüísticas (artigo 12.3 do Decreto 79/2010). Logo, como xa lle escoitamos anteriormente, ao igual que ao Secretario Xeral de Política Lingüística, recorre coma sempre ao inglés para disfrazar unha lexislación que o que persegue é reducir a presenza do galego no ensino. Todos sabemos que para adquirir competencia nunha lingua estranxeira, tamén nun idioma minorizado como o galego, é fundamental a inmersión, neste caso, nas materias que sexan impartidas nesas linguas. As seccións bilingües, e agora os denominados propagandisticamente centros plurilingües, ensaian esta fórmula para o inglés (fundamentalmente) en materias como Educación Plástica e Visual, Coñecemento do Medio, Educación Física, Bioloxía ou Ciencias Naturais. É de supoñer que a fórmula ideal pasa porque o alumnado interactúe oralmente na aula, nos traballos e nos exames, en inglés. Para esta contradición non teñen resposta (lembremos o vídeo As aulas e o despacho, a partir do minuto 6’30”). Esta inmersión négase para o galego ocultando que a competencia en comunicación lingüística é tranversal, que se adquire en todas as materias e que pode ser avaliábel polo profesor de calquera delas. É, ademais, un dos fins fundamentais da LOE, que sinala que o alumnado debe rematar o ensino sendo competente en ambas linguas oficiais, outra lexislación vulnerada polo Decreto 79/2010 e que, como reflicten os datos (só hai que repasar os resultados desiguais en galego e castelán na avaliación de diagnóstico ou o estudo Situación do ensino da lingua e a literatura galega na ESO), cada vez estamos máis lonxe de conseguir para a totalidade do alumnado galego.

Unha análise precisa do que está a acontecer

 
Luís Dávila

Luís Dávila

Moito ten dado o que falar a famosa “consulta sobre a lingua galega no ensino”. Tanto, que non dá para abranxelo todo neste post, nin é esa a nosa pretensión. O que tentaremos é desvendar algunhas das claves deste inédito proceso, facendo memoria dos feitos e submeténdoos a unha breve análise.   

Así se presenta un “Breve dossier sobre os ataques á lingua e á cultura galegas” que podes ler íntegro aquí.

PD 21-07-2008: con esta cobertura institucional, é normal que a galegofobia se manifeste sen reservas. Máis info no Portal Galego da Língua e no blogue Made in Galiza, no que se anima a responder a esta nova discriminación.

PD 24-07-2008: relato da moza que sufriu esta discriminación no Centro Deportivo Base de Área Central (SdC):

Parece ser que dende Base están buscando á persoa que acudiu á entrevista de traballo do Centro Deportivo Base de Área Central o venres 10 de xullo. Foi a min a quen aconteceron os feitos. Non vou entrar en discusións, simplemente denunciei un feito discriminatorio. O que pasou foi o seguinte:
Entrei no Centro Deportivo Base de Área Central atendendo a un anuncio da porta que poñía:
“Se necesita dependienta. Razón aquí.”
Na tenda había unha rapaza atendendo a unha señora. Detrás do mostrador había un home que me pareceu ser o xefe. Dirixinme a el e díxenlle:
“Veño polo anuncio de dependenta.”
Ó que el me respondeu:
“¿Me permite su currículum?”
Eu respondinlle:
“Por suposto”.
Despois de pasar varias veces da primeira á segunda páxina do currículo, o home preguntoume si como dependenta só tiña experiencia nunha tenda . A miña resposta foi que si, pero que nesa tenda eu estaba soa e ó cargo de todo. Respondín en galego, e cando calei, porque non parecía ter interlocutor, o home dixo, palabras textuais:
“Como veo que no sabes hablar español, no me interesa. Gracias”
Nun principio fiquei calada, pensando que se trataba dunha broma de mal gusto, pero ó ver que o home non se inmutaba e me devolvía o currículo, dixen en ton sarcástico, agardando rectificación:
“Son bilingüe”.
El respondeu de novo o mesmo, ante o cal comezou a disputa, aínda que non se lle pode chamar tal, porque o home non se alterou o máis mínimo, o único que fixo foi repetirme varias veces:
“No habla español, no me interesa. Gracias.”
Como si se tratase do lema do seu establecemento.
Eu marchei, e fixen o que considerei oportuno, denunciar ante A Mesa de Normalización Lingüística, ante o Defensor do Pobo, enviar o escrito a distintos medios de comunicación e presentar unha queixa no Centro Comercial de Área Central.
Todos e cada un deles fixeron posible que hoxe este feito se saiba, aínda que teño que recoñecer que non pensei que acadara tanta difusión.
Paréceme incrible que alguén poida supoñer que a estas alturas da historia, exista algún galegofalante que descoñeza o español, cando segue a ser a lingua dominante.
Por desgraza, este feito non ten só un nome e apelidos, acontece a diario. O importante é que non o deixemos pasar, que denunciemos.

Grazas a todas as persoas que, dun xeito ou de outro, apoiaron esta denuncia.

Un saúdo.

Eleazar López García.

III Seminario de Dinamización Lingüística no Ensino

Pasadomañá comeza o IIIº Seminario de Dinamización Lingüística no Ensino en Pontevedra, Ferrol e Ourense cun programa que combina experiencias normalizadoras concretas, moi atractivas polas referencias que teño mais entre as que boto en falta programas desenvolvidos en colexios de infantil e primaria, con módulos teórico-prácticos sobre a planificación lingüística nos centros. Non hai dúbida de que estes seminarios supoñen un paso adiante na formación e a posta en común de experiencias no ámbito da normalización mais creo que a formación que precisan os ENDL e os dinamizadores lingüísticos sobre o desenvolvemento dos PLC chega un pouco tarde, co perigo de que os primeiros que se elaboraron fiquen arrombados nun caixón e apenas formen parte da inxente cantidade de documentación que a inspección acumula de cada centro educativo. Malia todo, trátase de documentos flexíbeis suxeitos á avaliación anual, de aí que non estaría de máis que a propia inspección e grupos de traballo especializados revisasen os documentos e fixesen as observacións pertinentes aos equipos redactores: aos primeiros corresponderíalles facer cumprir a lexislación e colaborar coas equipas directivas nese obxectivo (non poden ser unha reedición do modelo anterior mais cun novo e ampuluso nome) e aos segundos asesorar co fin de converter eses planos lingüísticos en ferramentas áxiles para o avance social do idioma no centro e o seu contorno.

Con ser isto importante, hai un aspecto que, se cadra, éo máis: o espírito construtivo, que non acrítico, dos asistentes. Da primeira á segunda edición notei un cambio para mellor neste sentido: foron menos os lamentos e as actitudes derrotistas e foi maior a curiosidade cara ás experiencias mostradas e o aplauso de recoñecemento ás iniciativas dos/as compañeiros/as. Os reproches cara ás administracións (Educación e Política Lingüística especialmente) son máis que necesarios, sobre todo se se acompañan de propostas e abandonamos o espírito pusilánime.

PD: para as cidades que comezan o mércores ampliouse o prazo de inscrición até hoxe mesmo. Outros cursos de interese que terán lugar ao longo do curso son A competencia en comunicación lingüística nunha Europa plurilingüe e pluricultural  (Pontevedra, do 7 ao 15 de novembro), para o que a inscrición remata este mércores 1 de outubro, e Competencia en comunicación lingüística. Implicacións metodolóxicas (en diferentes sedes e ao longo de todo o curso).