Arquivo por etiquetas: Plurilingüismo

II Encontro de equipos e docentes pola normalización

Chega a segunda edición da xornada formativa, de intercambio de experiencias e de convivio que é o Encontro de equipos e docentes pola normalización que organiza a Coordinadora Galega de ENDL. Terá lugar na mañá do sábado 11 de febreiro no IES As Fontiñas de Santiago de Compostela e para inscribirse tan só  fai falla confirmar asistencia enviando un correo a correo@coordinadoraendl.org.

O programa ábrese cunha análise do modelo educativo dos centros plurilingües posto en marcha no sistema educativo galego pola Consellería de Educación a cargo de José Manuel Vez Jeremías, catedrático de Didáctica da Lingua e Literatura na Facultade de Ciencias da Educación da USC e fundador e presidente do Observatorio Atrium Linguarum. A seguir, Mercedes Queixas Zas, profesora de ensino secundario e autora de numerosos materiais divulgativos sobre a lingua e a literatura galegas, achegará unha visión do Tratamento Integrado de Linguas, unha proposta necesaria e seria para avanzar con realismo na adquisición da competencia lingüística plurilingüe. Dúas quendas de encontros para partillar experiencias e recursos entre os Equipos de Normalización Lingüística darán paso á presentación de actividades da CGENDL para desenvolver en rede durante o que resta de curso e da iniciativa Vitaminas para o Galego, unha das campañas que apostan  nestes últimos meses polo galego nos medios de comunicación. Así mesmo, haberá unha mostra de materiais producidos polos Equipos que queiran difundir e compartir parte do seu traballo.

En definitiva, un foro preciso para avanzarmos na normalización da lingua galega, unha ferramenta creada polos propios Equipos e o profesorado para aminorar, na medida do posíbel, as consecuencias do abandono da administración educativa.

Contacto entre linguas nun mundo plurilingüe

Nas últimas semanas introducimos os primeiros conceptos sociolingüísticos nas aulas de 4º da ESO. Comezamos por dar conta do panorama lingüístico mundial, europeo e ibérico dende a perspectiva do plurilingüismo, para achegármonos logo ás situacións de contacto entre linguas. Abordamos, de xeito sintético, as seguintes cuestións:

  • O plurilingüismo no mundo.
  • A Europa das linguas.
  • Tipoloxía das linguas segundo o número de falantes, situacións de contacto entre linguas e recoñecemento legal dos idiomas.
  • As linguas peninsulares.
  • O galego: dominio lingüístico e marco legal.

Apoiámonos nun traballo propio que xa ten un tempo e cumpriría actualizar, mais temos acceso a outros materiais, como as presentacións Diversidade lingüística e Sociolingüística 4º ESO, elaboradas polo Equipo de Normalización do IES de Viós en Calameo, e Plurilingüismo, elaborada por Sofía Rama en Slideshare. Ademais, podemos acompañar estas achegas teóricas con actividades interactivas como Os camiños das linguas ou como facer unha rota do plurilinguismo, EDILIM deseñado por Luciano Fernández, e Linguas e máis linguas, unha caza do tesouro albergada na páxina de contidos da Consellaría de Educación.

Tamén de grande utilidade é a reportaxe In languages we live. Voices of the world, en galego Na lingua vivimos, un interesante documental de autoría danesa e inglesa facturado polo Canal de Historia que trata a diversidade lingüística e cultural mundial dende a perspectiva da problemática actual de moitas linguas minoritarias en camiño de extinción. Pódese ver dobrado ao español como Sobre el origen de las lenguas.

Vodpod videos no longer available.

O seguinte documento recolle os cadros que empregamos na aula para visualizar as linguas de Europa e na Unión Europea e responder algunhas sinxelas preguntas de síntese sobre as familias lingüísticas europeas e a existencia de estados monolingües e plurilingües no continente:

Por último, o visionado do vídeo “Principais fenómenos das linguas en contacto”, da autoría de Luciano Fernández, é un excelente recurso para introducir os conceptos básicos que hai que manexar para coñecer e comprender os contextos nos que coexisten dúas ou máis linguas, que é o escenario habitual no mapa lingüístico mundial: linguas maioritarias/linguas minoritarias; linguas dominantes ou hexemónicas/linguas minorizadas; linguas oficiais/linguas non oficiais; conflito lingüístico; bilingüismo e diglosia; e prexuízo lingüístico.

Vodpod videos no longer available.

Se fai falla definir e exemplificar estes conceptos para ampliar información e para asimilalos correctamente, pódese distribuír a seguinte ficha:

Anotacións relacionadas:

Europa, unha realidade plurilingüe

Europa é plurilingüe: quen sabe galego sabe máis!

Linguas minorizadas peninsulares I: euskera e catalán

Linguas minorizadas peninsulares II: aragonés e asturiano

Europa é plurilingüe: quen sabe galego sabe máis!!!

                                    máis

E tivo que chegar a Área de Normalización Lingüística da Universidade de Vigo e facer o traballo que non fixo a Consellaría de Educación nin a Secretaría Xeral de Política Lingüística nestes meses que van dende a aprobación e a entrada en vigor do Decreto 124/2007 até hoxe. A campaña As linguas no sistema educativo galego, apoiada nestes primeiros pasos polos concellos de Vigo, Pontevedra e Ourense, procura divulgar as vantaxes do plurilingüismo na educación partindo do novo regulamento do galego no ensino non universitario e vén motivada pola dura e demagóxica campaña de acoso ao proceso de normalización lingüística iniciado por diferentes sectores políticos, mediáticos e sociais.

Dende os centros de ensino, dende as equipas de normalización e dende todos os ámbitos sociais nos que cada un/unha de nós teñamos algo que achegar, podemos apoiar e difunfir esta campaña de moitos modos. Non só debemos cargarnos de máis e mellores argumentos neste escenario de confrontación ficticio e provocado, tamén debemos facer un intenso labor pedagóxico entre toda a comunidade educativa.

Todas as formas de difusión que se nos ocorran son boas (colgar publicidade nos taboleiros e nos blogues, informar ao profesorado, etc.) pero non hai que agardar a que nos chegue algúns trípticos e cartaces aos colexios e aos institutos para facelo. De feito, a páxina web dispón dun espazo para descargar e imprimir en diferentes formatos os materiais para procurar unha maior divulgación. A campaña é, en certo sentido, horizontal, xa que persegue activar moitos impulsos por todo o país multiplicando os seus efectos a través de moitas e moitas mans. Xa está ben de que nos dean todo feito! 

Dende aquí lanzo unha modesta tormenta de ideas que nos achegue diferentes formas de tirarlle proveito a estes materiais. Comezo eu: no canto de incluír unha información relativa á campaña na revista escolar que ha de saír nesta recta final de curso, insertaremos un tríptico (a cor, hai que facer un esforzo extra, tanto orzamentario como de traballiño manual -cortar, encartar…-, porque as cousas entran, primeiro, pola vista) en cada exemplar para visualizar nitidamente este material.

multilinguismo   

Polo demais, no marco desta iniciativa, profesores/as de sociolingüística ofrecerán charlas divulgativas en centros de ensino primario e secundario, para docentes, para asociacións de pais e nais, ou para estudantes. En canto á adhesión á campaña non sei se se buscará explicitamente o apoio dos ENDL e dos centros. 

Agardo as vosas ideas nos comentarios!