Arquivo por etiquetas: Luciano Fernández

Ferramentas innovadoras para o ensino de Lingua e Literatura Galega

curso_barrié

Por aquí andaremos a finais de febreiro xunto con dous auténticos mestres nisto do uso educativo das TIC na Área de Lingua e Literatura, Xano e Xaime (moitos parabéns por este novo recoñecemento ao proxecto Fala Londres). Mesmo dá reparo rematar o curso tras eles. Quedades convidados/as!

Análise de distintas ferramentas de creación de contidos educativos na rede

Durante a segunda quincena de novembro desenvolveuse no Centro Autonómico de Formación e Innovación da Consellaría de Educación o curso “Competencia comunicativa e dixital nas áreas de Lingua”, dirixido ao profesorado de lingua galega e castelá co obxectivo de reflexionar sobre a integración das TIC no desenvolvemento da competencia en comunicación lingüística nas aulas de linguas a partir do coñecemento dalgunhas experiencias, dunha boa escolma de boas prácticas, de secuencias didácticas de traballo co alumnado e de  determinadas ferramentas. Foi unha mágoa non asistir como alumno aos relatorios de compañeiros e compañeiras aos que sigo como Rosa Salgueiro, Luciano Fernández ou Loly Lago, alma mater do imprescindíbel O Segrel do Penedo, mais a través da Aula Virtual do CAFI podemos acceder aos seus materiais.

Pola parte que me toca tentei formular unha primeira reflexión e posta en común sobre algunhas implicacións metodolóxicas que debemos ter en conta ao integrar as TIC na nosa práctica profesional, cando menos como visión persoal e, polo tanto, parcial, non madurada teoricamente e resultado da vontade máis que da experiencia.

A seguir, durantes as dúas sesións do 18 e 21 de novembro, fixen un repaso por un abano de actividades de aula elaboradas con diferentes ferramentas da web 2.0 (wiki, Timerime, Mindomo, Glogster, Prezi, GoAnimate!, Toondoo, Showbeyond, VúVox, MapVivo e podcast) contextualizándoas na nosa área para comprobar se responden ao traballo das destrezas lingüísticas e microcompetencias máis directamente presentes na nosa materia. Para iso, establecín unha clasificación textual que contempla textos para aprender, textos para se expresar e textos para se comunicar tendo en conta o produto final e a súa intencionalidade comunicativa, malia que esas aplicacións citadas poden empregarse para obter textos moi diferentes.

Para acceder a esta presentación multimedia elaborada con Prezi, hai que premer na imaxe, xa que WordPress non permite embebela, nin sequera a través de VodPod como se facía antes.

Destacaría por riba de todo o catálogo de traballos que recollo na presentación, mentres que para coñecer un itinerario sistemático de relevancia didáctica recoméndovos vivamente esta entrada, e as súas bifurcacións, do blogue Remexer na Lingua.

E con este artigo cumprimos hoxe catro anos de vida deste Caderno de Lingua.

Un podcast para a aula de lingua

No pasado mes de marzo acudín ao CFR da Coruña para participar en dúas sesións do curso “Internet como recurso na área de lingua galega”, no que compartín relatorios con Pilar Ponte, Xoán Costa e Loli Cid. Baixo o epígrafe “As posibilidades didácticas da web 2.0 para o desenvolvemento da competencia en comunicación lingüística” tentei mostrarlles aos compañeiros asistentes algunhas ferramentas da web 2.0 que poden aplicarse nas aulas de lingua. Unha delas é o podcast.

1.- Podcast na aula de lingua e literatura

Como podcasting coñécese a distribución de arquivos multimedia, de son ou vídeo, mediante canles RSS que permitan que os usuarios da rede se subscriban ao servizo (iTunes, Blip.tv, PodOmatic, Big Contact…) e escoiten os arquivos en liña ou mesmo os descarguen para seren escoitados no computador ou nutros soportes portátiles de reprodución, tal e como se observa no seguinte esquema:

Para elaborar un podcast precisamos dar estes sinxelos pasos:

  1. Gravar o arquivo de audio empregando un micro ou unha gravadora e un programa de edición como Audacity (ver máis abaixo).
  2. Exportar o audio e editalo como arquivo mp3, ogg, etc.
  3. Subir o arquivo a un servizo web de podcast, onde se pode escoitar e descargar, e que xera un código que logo se poida embeber en calquera blogue ou noutro sitio web.

O potencial educativo dos podcast é alto para a aprendizaxe de idiomas e no traballo da oralidade pois permite elaborar numerosos materiais como gravacións de monólogos, debates, recitados, explicacións da materia, audicións comentadas, audioguías, simulacións de conversas, programas de radio, recollas de tradición oral, entrevistas, etc. para o posterior uso de alumnos e docentes. As seguintes presentacións, ambas da autoría de Luciano Fernández, abordan a utilidade desta ferramenta para o seu aproveitamento na área de lingua e literatura e o desenvolvemento da competencia en comunicación lingüística.

2.- O programa de edición: Audacity

Audacity é un programa multiplataforma libre e de código aberto que se usa para gravar e editar sons. Permite gravar en tempo real e editar arquivos en diferentes formatos de audio (mp3, wav, ogg Vorbis, etc.), converter arquivos entre diferentes formatos, importar arquivos, agregar múltiples efectos sonoros, facer mesturas, etc.

Para exportar os arquivos en formato mp3 precísase o codificador LAME, descargábel neste sitio.

Audacity ofrece a configuración en lingua galega e, así mesmo, unha versión portábel que non precisa ser instalada no computador posto que funciona dende unha memoria USB.

Temos á nosa disposición manuais en lingua galega, tanto en pdf (Rosa Quinteiro Rendo) como en vídeo (Xacobo de Toro).

3.- O servizo web de podcast: PodOmatic, unha posibilidade

Podomatic é unha ferramenta web para crear podcast en liña. Permite subir un arquivo de audio ou gravalo directamente no mesmo sitio web, mesmo acompañándoo dun vídeo que gravemos a través da webcam. Os arquivos que ficarán aloxados nunha páxina persoal e o “podcast-blog” permiten acompañar cada entrada de audio con texto, imaxes, ligazóns… Para comezar, manuais aquí e aquí, en vídeo e en Issuu.

Unha produción a modo de exemplo: 48º emisión do programa “A fume de carozo” (01-03-11), elaborado polo Equipo de Dinamización da Lingua Galega do Colexio Calasanz (PP. Escolapios) da Coruña e emitido por CUAC.FM (preme para ver as interfaces, moi atractivas, deste podcast e do blogue do programa en PodOmatic; WordPress non permite incrustar aquí os códigos flash).

Vodpod videos no longer available.

4.- Experimentando

O noso campo de probas en PodOmatic é Aula de Lingua, onde colguei algúns “falangullos”, termo proposto por Noguerol hai xa uns anos, tomando o recital de Lois Pereiro no Pub Moka da Coruña e a versión musicada do seu poema “Explórote cos ollos”, de Fanny & Alexander, incluído en “Finais dos 70s, comezos dos 80s”. Joanna, unha alumna do Son, prestou a súa voz para esta montaxe sobre un texto de Ramón Cabanillas:

Vodpod videos no longer available.

A unidade didáctica Linguas cruzadas xa está na rede

María Yáñez Mónica Ares

Portada da UD Linguas Cruzadas

Medio ano despois da súa pobre distribución nos centros de ensino (unha unidade para cada centro e ausente das librarías do país), a unidade didáctica Linguas cruzadas, editada pola Secretaría Xeral de Política Lingüística, xa está disponíbel para a súa consulta e descarga na rede. Ana Iglesias, profesora de Lingua Galega e especialista en sociolingüística, elaborou este traballo a partir do documental de María Yáñez e Mónica Ares, que se estreou na Galega o 17 de maio do ano 2007.

Linguas cruzadas é un interesante e ameno filme que se aproxima á conflitiva situación sociolingüística do noso idioma a través dos ollos da mocidade, de mozos e mozas de 30 anos que falan con sinceridade e nun ton moi próximo, distendido e sincero sobre a súa relación coa lingua, os seus usos, o seu futuro, os prexuízos existentes ou o papel da escola, enfiando preguntas e respostas nunha sorte de batepapo de corpo ausente moi ben guionizado e dirixido polas súas autoras.

A unidade didáctica de Ana Iglesias aproveita este estupendo material para traballar na aula de Lingua Galega. Contén un caderno para o alumnado e outro para o profesor e estrutúrase nun pequeno bloque de actividades previas ao visionado, que definen o perfil lingüístico, as actitudes e os coñecementos sociolingüísticos do alumnado, e nun bloque de actividades posteriores ao documental. Esta parte céntrase nos prexuízos lingüísticos que dan unidade ao filme (os neofalantes, as variedades lingüísticas, o uso do galego nos diferentes espazos sociais e nas manifestacións artísticas máis próximas á mocidade, etc.) así como no achegamento a conceptos como bilingüismo e plurilingüismo ou ao papel dos falantes como motores activos para o futuro da lingua. A lectura de textos de autores como Séchu Sende ou Manuel Núñez Singala, pequenas tarefas de busca de información, lectura de gráficas, pequenos xogos de roles, etc. posibilitan a abordaxe parcial desta unidade que en conxunto constrúe unha percepción bastante aproximada da realidade social, e persoal, da lingua no alumnado.

Fan falla aínda moitos materiais que veñan suplir o baleiro que existe na abordaxe de contidos sociolingüísticos, xa en formatos semellantes a este, como o “documento” (sic.) En galego, por que non? Contra os prexuízos e as simplificacións sobre a lingua galega, de Núñez Singala, publicado tamén por Galaxia en colaboración coa SXPL, xa explorando as posibilidades que abren as novas tecnoloxías, como podedes ver nesta dinámica ou no caderno Os camiños das linguas, ambos da autoria do profesor Luciano Fernández.

Pregunta: por que os materiais de Ana Iglesias e Manuel Núñez Singala non foron publicitados no apartado de novas da SXPL ou nos boletíns do Observatorio da Lingua Galega?

Nota: nun post anterior incluía un breve guión sobre Linguas cruzadas