Arquivo por etiquetas: lingua galega

A LOMCE, unha lei regresiva tamén para a lingua galega

A Coordinadora Galega de ENDL vén de publicar o tríptico informativo “A LOMCE resta aínda máis galego” sobre as consecuencias nefastas que a LOMCE, popularmente coñecida como Lei Wert, ten para o galego e a competencia lingüística do alumnado no noso idioma. Podedes descargalo directamente aquí.

Co outono, máis ‘Ollos de aula’ para as familias

O segundo número de Ollos de aula vén cargadiño de contidos nas súas humildes oito páxinas. As “Cadencias” de Gracia Santórum, apenas unha mostra de tantas e tantas boas recomendacións que nos fai en Trafegando Ronseis xunto con algunha proposta orixinal, a visión de Lois Ferradás (Decano de CC. EE. da USC) sobre as reválidas que recolle a LOMCE do Ministro Wert ou as pertinentes observacións e pautas sobre as entrevistas das nais e os pais cos titores dos seus fillos e as eleccións ao Consello Escolar, ademais da xusta defensa do labor educativo que desenvolven os Equipos de Normalización e Dinamización Lingüística na sección “Da lingua”, que recollemos máis abaixo.

Curriña, xeitosa, apenas unha neniña que comeza a botar os seus primeiros pasos e que quere medrar coa vosa atención e axuda, esta é a vosa Ollos de aula.

Da lingua Mellor en equipo

No número anterior, nesta mesma páxina, diciamos que, nos últimos anos, en Galicia o debate sobre o ensino non xirará ao redor do pedagóxico, senón do lingüístico, e explicabamos que a controversia foi tal que xerou unha especie de tornado que arrasou todos os acordos. No centro desa treboada foronsituados, por veces, e sen que eles o pretendesen, os Equiposde Normalización Lingüística (hoxe chamados Equipos de Dinamización da Lingua Galega). O seu traballo foi posto en cuestión, e algunha xente incluso se atreveu a propoñer a súa desaparición. O que desgraciadamente non se dicía nese debate é que detrás da vida cultural dos colexios e institutos está, en moitas ocasións, o traballo calado e constante dos equipos de normalización. Detrás da edición de blogs, dos encontros con escritores/as, do samaín, de centos de concursos, das obras de teatro, da revista escolar ou desta mesma revista que estás a ler agora, está o esforzo xeneroso de moito profesorado, alumnado e persoal dos centros. E é que os equipos veñen sendo, dende a súa creación no curso 1990-1991, moito máis ca un órgano destinado á promoción da nosa lingua. Grazas a eles en Galicia hai moito tempo que se fai aprendizaxe cooperativa (ás veces incluso sen ser conscientes diso), que ciclos e/ou departamentos traballan de maneira coordinada, que o alumnado ten ocasión de desenvolver competencias activas… Por iso nestes tempos de titulares e mensaxes simples hai que, como tamén diciamos no número anterior, reflexionar sobre estas cousas e pensar cales son os intereses que se agochan detrás destes debates.

Nace “Ollos de aula”

Coa volta ás aulas, retomamos tamén a publicación no Caderno cunha feliz nova: o nacemento de Ollos de aula, a “revista para as familias do alumnado” que edita a Coordinadora Galega de ENDL (podedes descargala aquí). Así se presenta esta nova publicación:

O que tes nas túas mans é o primeiro número de Ollos de aula, unha revista (revistiña) que chegou a ti grazas ao Equipo de Dinamización da Lingua Galega do centro no que estuda o teu fillo/a e á Coordinadora Galega de Equipos de Normalización e Dinamización Lingüística. Se todo vai ben, recibirala na túa casa unha vez ao mes.

O obxectivo da publicación é achegarvos información variada ao redor da educación e convidarvos a reflexionar sobre aqueles temas que vos poden preocupar como nais e pais. Ao longo das  distintas seccións procurarase darlle resposta ás preguntas que nos formuledes, afondar en temas de actualidade, explicar conceptos propios do ensino ou achegarvos suxestións (lectura, música, viaxes…) para poder compartir cos vosos fillos/as, sen esquecer, loxicamente, a nosa lingua e as reflexións sobre a súa aprendizaxe.

Buscaremos sempre que os artigos sexan asinados por profesionais do ensino ou por especialistas na materia que se trate, co obxectivo de que a información sexa rigorosa e se axuste o máximo posible á realidade que se vive nos centros e nas vosas casas.

Somos conscientes da humildade destas oito follas, pero gustaríanos que Ollos de aula fose unha canle de comunicación entre o centro e as familias e poder, así, acompañarvos na difícil tarefa de educar aos vosos fillos/as.

Parabéns aos/ás compañeiros/as por esta nova iniciativa… que non ha de ser a última neste novo curso.

O Valedor xa ten a quen lle escribir

A cousa comezou tal que así, foi recollida desta maneira tan obxectiva polos medios e provocou numerosas reaccións, mais sobre todo unha, compracente e parcial, que rematou nisto. Daquela, moitas persoas e entidades diversas queixáronse ante o Valedor do Pobo, que aínda que non acostuma tramitar as denuncias sobre a discriminación que padecen os galegofalantes, e nin sequera as queixas feitas contra el mesmo, parece que remitiu nos días pasados unha resposta tipo (cónstame que houbo queixas formuladas dende diferentes puntos de vista) na que trata de xustificar a súa actuación con escusas de mal pagador, como que non ordenou retirar o libro (o político que orixinou a denuncia dixo o mesmo) e, como sinala no último parágrafo, que o libro en cuestión non é moi rigoroso xa que nun mapa se sitúa Compostela á altura das Mariñas; descoñece que Vicens Vives é unha das editoriais con máis solvencia científica entre os docentes da área de Coñecemento do Medio, Ciencias Sociais e Xeografía e Historia? Se de erros falamos (e nun libro de texto pode habelos se temos en conta que traballan moitas mans: autores, ilustradores, maquetadores, correctores, etc.), podía comezar por revisar os seus propios textos.

Vaiamos unha vez máis á Carta Xeométrica para dispoñer dunha análise lúcida e novidosa da resposta do Valedor: 3.1 versus 5.1.

Contestación do Valedor do Pobo libro censurado páx, 1 by romanlandin
Contestación do Valedor do Pobo libro censurado páx, 2 by romanlandin

Cando os prexuízos ideolóxicos gobernan un país

O pasado martes o presidente da Xunta de Galicia, Alberto Núñez Feijóo, fixo unha nova escala nesa turné sen fin polos medios madrileños á que nos ten acostumados dende que accedeu ao goberno. Desta volta estivo nun programa da televisión de El Mundo, Veo TV.

Polo dito, o ocultado, e polo que se entende entre liñas, a intervención de Feijóo explicita perfectamente as liñas mestras do seu ideario ideolóxico-político, e a súa acción política nestes case tres anos, no que respecta á lingua galega.

O decreto 79/2010, aprobado unilateralmente polo seu goberno malia o rexeitamente practicamente unánime de todos os axentes do mundo do ensino (organizacións sindicais, colectivos de docentes de diferentes áreas de coñecemento, asociacións de directores de centros públicos, asociacións de nais e pais, colectivos de renovación pedagóxica e o Consello Escolar, ademais da RAG e o Consello da Cultura entre outras entidades), define un modelo educativo que é o “menos malo dos sistemas” no marco da lexislación actual, segundo o noso presidente. Como cita o propio Estatuto, que acaba de ser cuestionado polo propio Valedor do Pobo, parece abrir unha vez máis a porta a mudanzas lexislativas de grande calado pois parece que o “problema” está no Estatuto ou, no seu defecto, a Lei de Normalización Lingüística de 1983, que vén sendo cuestionada por sectores do seu partido dende hai varios anos a raíz da polémica toponímica ou do propio Decreto para o Plurilingüismo, que na opinión dos xuristas atenta contra os seus principios básicos (vid. informes e análises aquí).

De especial gravidade son as afirmacións (a partir do 2’34”) de Feijóo cando, despois de defender a consulta ás familias para escoller a lingua en Infantil, sinala que se se dese opción de escolla lingüística entre un idioma e outro ás familias a situación evoluiría cara a un sistema diferente, “de tal forma que os galegofalantes quererían que os seus fillos só estuden en galego, os que falan español só en español e nos colexios e nos recreos habería, entre comillas, os alumnos nacionalistas e os alumnos non nacionalistas”. Esta aseveración verbaliza perfectamente, na miña opinión, a política educativa que vén aplicando dende hai case tres anos o goberno Feijóo. Equiparar a escolla do galego nunha enquisa como a que se fai en Infantil, ou nunha posíbel elección entre eses dous modelos, cunha determinada opción ideolóxica é falsa, como sabe calquera galego, e sectaria. Feijóo acaba de demostrar que na súa “cruzada” contra determinada opción ideolóxica a lingua forma parte desa “batalla”, de aí a teima persecutoria contra o idioma. O primeiro é lexítimo, o segundo non o é, é máis: é profundamente antidemocrático por moito entrecomillado que faga.

Nesta longa resposta tamén dá a entender que as persoas que desexan separar os alumnos e as alumnas por aulas en función da lingua escollida, ou falada, son as familias que optan polo galego: na actual enquisa “decídese, polo único sistema que coñecemos, que é o maioritario, se se ensina a ler e escribir en español ou en galego, e en moitos casos decídese que é o español, e sentímolo para aqueles que prefiran o galego. Lamentabelmente non imos nin duplicar profesores nin duplicar clases”.

Por último, cae nunha profunda contradición ao falar da introdución do inglés, que xa foi sinalada por detractores, e mesmo por defensores, do Decreto para o Plurilingüismo. Primeiramente, sinala, para vender o seu decreto ante o propio presentador, os contertulios habituais e aqueles sectores da audiencia dese programa que poidan pensar que Feijóo recuou nas súas promesas electorais de lingua á carta no noso sistema educativo, que o alumnado de Primaria e Secundaria pode escoller a lingua que desexe para se dirixir oralmente ao profesor ou para redixir os seus traballos e probas escritas nas materias que non sexan lingüísticas (artigo 12.3 do Decreto 79/2010). Logo, como xa lle escoitamos anteriormente, ao igual que ao Secretario Xeral de Política Lingüística, recorre coma sempre ao inglés para disfrazar unha lexislación que o que persegue é reducir a presenza do galego no ensino. Todos sabemos que para adquirir competencia nunha lingua estranxeira, tamén nun idioma minorizado como o galego, é fundamental a inmersión, neste caso, nas materias que sexan impartidas nesas linguas. As seccións bilingües, e agora os denominados propagandisticamente centros plurilingües, ensaian esta fórmula para o inglés (fundamentalmente) en materias como Educación Plástica e Visual, Coñecemento do Medio, Educación Física, Bioloxía ou Ciencias Naturais. É de supoñer que a fórmula ideal pasa porque o alumnado interactúe oralmente na aula, nos traballos e nos exames, en inglés. Para esta contradición non teñen resposta (lembremos o vídeo As aulas e o despacho, a partir do minuto 6’30”). Esta inmersión négase para o galego ocultando que a competencia en comunicación lingüística é tranversal, que se adquire en todas as materias e que pode ser avaliábel polo profesor de calquera delas. É, ademais, un dos fins fundamentais da LOE, que sinala que o alumnado debe rematar o ensino sendo competente en ambas linguas oficiais, outra lexislación vulnerada polo Decreto 79/2010 e que, como reflicten os datos (só hai que repasar os resultados desiguais en galego e castelán na avaliación de diagnóstico ou o estudo Situación do ensino da lingua e a literatura galega na ESO), cada vez estamos máis lonxe de conseguir para a totalidade do alumnado galego.

A Lingua sabe a Pan!, lipdub do CPI Virxe da Saleta de Cea

Vodpod videos no longer available.

Aí queda iso!

Lipdub do CPI Virxe da Saleta sobre unha versión de Sweet Home Alabama de Lynyrd Skynyrd, popularizada por Siniestro Total como Miña Terra Galega. Sobre unha idea de Álvaro Cunqueiro, naceu a letra de A Lingua Sabe a Pan. Contou coa participación de todo o alumnado do CPI e dos músicos Pedro Feijoo e Charly Lincoln que gravaron, misturaron e produciron nos estudios Muu! de Vigo.

E tamén en MP3 para descargar aquí e en versión instrumental para karaoke por se non abondaba. 

Recursos para traballar na aula no Día Europeo das Linguas

Mañá luns, 26 de setembro, celébrase o Día Europeo das Linguas, unha efeméride organizada conxuntamente polo Consello de Europa e a Unión Europea dende o ano 2001 coa finalidade de festexar a diversidade lingüística e cultural europea e promover a aprendizaxe das linguas. Malia agochar a realidade das linguas minorizadas, a cada pouco máis minguadas e amezadas, baixo un xenérico chamamento a aprender outras linguas como unha vía para valorar a diversidade lingüística, coñecer outras culturas e valorar a herdanza plurilingüe do continente europeo, é unha boa ocasión para traballar na aula o plurilingüismo dende a perspectiva galega.

A Secretaría Xeral de Polítia Lingüística reúne, tamén de modo moi aséptico, como se esa riqueza lingüística non estivese en perigo no noso país, unha serie de recursos e propostas para traballarmos co alumnado, comezando pola versión galega dunha presentación divulgativa do Consello de Europa:

Neste especial atopamos propostas de aula (con algún pequeno traballo de investigación para a posterior posta en común e reflexión xunto con algunha idea apenas enunciada: elaboración dun traballo audiovisual); algúns xogos que cumpría adaptar ao galego; e o conxunto de recursos do proxecto Linguas no camiño, que achega materiais audiovisuais e ligazóns útiles mais que xa ten un antecedente de maior rendibilidade didáctica como Os camiños das linguas ou como facer unha rota do plurilingüismo, do profesor Luciano Fernández.

Complétase o monográfico con información sobre a incumprida (un, dous, tres e catroCarta Europea das Linguas Rexionais e minoritarias, cunha serie de ligazóns de interese, entre elas materiais elaborados polo profesorado (agradécese  a inclusión dunha presentación -moi sintética- deste blogue) e recursos tomados sobre todo de Linguamón. Como diciamos, tamén aquí se bota en falta a perspectiva das linguas rexionais e minorizadas que poidan achegar ferramentas como o Mercator e Eurominority, agora que pechou o incómodo EBLUL – European Bureau for Lesser-Used Languages por falta de financiamento.

Se nalgún centro vos sumades a esta efeméride, podedes cumprimentar un formulario provisto polo Consello de Europa para publicitar todos os eventos e actos desta xornada.

Para concluír, unha selección de recursos e materiais máis enfocados ás aulas:

Unha parábola do negacionismo lingüístico

O rumor estendeuse como unha lapa de lume alimentada polo vento do sur. Disque querían derrubar a catedral, construída nove séculos antes, para edificar no seu predio un gran centro comercial. As razóns non deixaban lugar a dúbida, o declive constante do número de peregrinos e de practicantes da relixión de culto no templo por un lado e, polo outro, o incremento no número de posibles consumidores do centro de ocio consideraban idónea tal muda. O verdadeiramente sobresaliente non foi o estrambótico da idea senón os aplausos duns, escasos pero ruidosos, e o silencio dos outros. As razóns de utilidade estrita daban couces contra as pedras de brión cargadas de historia. O patrimonio nunca foi ben levado co progreso irracional. Por aqueles que defenden como mellor maneira de gañar o futuro o avance dos exércitos, ese que destrúe todo ao seu paso. E, claro, un dos argumentos máis esgrimido era a indefensión dos consumidores ante o poder da memoria. Que dúbida ten. A idea, lanzada como globo sonda, por algún reduto de accionistas do centro comercial foi callando ata mesmo facer dubidar o goberno da cidade. Tanto balbordo nos medios de comunicación, tanto ruxerruxe na rúa fixo por fin debater a aqueles que gobernan coas portadas na man. E, dixo algún, se cadra unha superpantalla de cine ha ser mellor cás apertas ao apóstolo, así seremos máis internacionais, máis globalizados, menos pailáns. Por uns e por outros, o proxecto do centro comercial foi medrando ata se converter no miolo da actualidade. Cando xa as máquinas de derruba se aproximaban á torre do campanario un pícaro preguntou: Nai, e se derruban a catedral, ¿quen vai saber quen somos?

Rosa Aneiros (Galicia Hoxe, 09-07-2008)

Podería desaparecer a Catedral de Santiago de Compostela? Acabará desaparecendo esta irrepetible e magnífica concreción do estro dos nosos devanceiros, sinal de identidade dun pobo, recoñecida e valorada máis alá das nosas fronteiras? A intensa actividade de colectivos especuladores como Galicia Bimilenaria, debidamente amplificados e apoiados por sectores económicos e mediáticos afíns, xunto co consentimento e a necesaria complicidade dun goberno que non cumprise os seus deberes estatutarios, podería facelo posíbel.

Grazas a Sofía por distribuír esta presentación de Miguel Anxo Mouriño, a quen lle pido desculpas por algúns cambios que tiven que facer para pasar o seu traballo a vídeo. A presentación está disponíbel para a súa descarga en Author Stream (e sen a marca de auga desta aplicación) e con vídeo de maior resolución en Vimeo.