Arquivo por etiquetas: Lecturas

Floco de Millo: ela é booktuber

Recén saída do forno, e aínda co arrecendo tenro do pan fresco, chega a primeira recensión en vídeo dunha novela da nosa Floco de Millo, Iria Vázquez (4º ESO B), que se estrea como booktuber na súa canle de Youtube con Agosto do 36.

O mérito é seu, que entre diferentes posibilidades que lles dei -apenas comentada moi por riba cun exemplo: Made in Galiza, por Sebas G. Mouret- para se saír do tradicional traballo escrito sobre unha lectura de clase escolleu esta. Hai outra reseña do curso pasado sobre Unha estrela no vento, de Nico (Nicolás Porto), mais ten que pasar polo taller de edición. Moitos parabéns a ambos por se saíren do rego e ter iniciativa para probar novas fórmulas!

O fenómeno dos booktubers procede do mundo anglosaxón pero chegou con forza ao ámbito hispánico a través dos países sudamericanos, como soe pasar con moitas  tendencias deste tipo. Neste artigo de Ramón Nicolás no seu Caderno da Crítica e nestas aproximacións da prensa (unha e dúas), hai exemplos dabondo para se mergullar no fenómeno Booktuber. Algo máis:

Haberá que explorar máis en serio esta ferramenta como canle de difusión da literatura no ensino e como recurso para estimular a comunicación e a creatividade na materia de Lingua.

Advertisements

‘Ruído. Relatos de guerra’, de Miguel-Anxo Murado (guión de traballo da lectura)

Ruído. Relatos de guerra, unha escolla segura para o alumnado esta de Miguel-Anxo Prado, ao igual ca Mércores de cinza, outro libro que se mergulla na condición humana enfrontada ás condicións máis extremas. Como comentabamos na anterior entrada,  aos rapaces e rapazas tan só se lles fai algo complexa a análise global dos relatos, os personaxes…, mais non sempre.

‘Made in Galiza’, de Séchu Sende (guión de traballo da lectura)

Un título que xa se converteu nun clásico nas aulas e fóra delas, como demostran as continuas reedicións, as traducións e a cantidade de materiais que se seguen xerando nos colexios e institutos cos seus textos (e que algún día haberá que apañar para traer seleccionados a este blogue), pedía un guionciño que facilitase o traballo da lectura do alumnado.

Máis alá, entón, do tratamento que se lle pode dar a este libro nas sesións de sociolingüística, para as cales é unha ferramenta de primeirísima utilidade, vaia esta batería sinxela de preguntas para solventar as dificultades que atopan os estudantes á hora de enfrontarse ao traballo dun libro de relatos, máis se cabe nesta miscelánea fragmentaria, ao mesmo tempo unitaria, mais complexa para abordar por eles dende unha lectura global. Aquí vai o encargo que me pedían insistentemente os que xa a escolleron como lectura trimestral. O primeiro engado para que piquen no Made in Galiza é o relato “Uf”, non falla!, e logo van atopándose co libro aquí e alá: Guía sexual da sociolingüística, Ámote ou Quéro-te son textos que ben se poden empregar na aula para achegalos ao idioma, dende os afectos e o humor, antes da sociolingüística de 4º da ESO.

Uf

Entrou na cafetaria, prendeu-se naqueles olhos, asombrou-se e soubo que atopara algo…, fixo uf e começou a…, mirou-na outra vez, e começou a ama-la, a quere-la, pensou e sentou á mesa mais achegada á cafeteira e sentiu, uf, que comezava a…
-Ola, dixo ela, que queres? -Quero… macela. Ao dia seguinte entrou á mesma hora e ela seguia ali e sentiu que, uf, que a queria, en sério, pensou. -Ola, dixo ela, que queres? -Quero… tila. Ao terceiro dia continuava querendo-a e começou a imaginar e a necesitar, ao mesmo tempo, que ela estava, que ela estivesse, começando a sentir isso tamém, uf. -Ola, que queres? -Quero… menta. Ao cuarto dia sentiu que já nom podia mais, que tinha que dicer-lho. Tenho que dicer-lho, pensou, uf. -Ola, que queres?, dixo ela. -Quero… te, dixo el. Ela abriu os olhos preguntando Como? e el dixo outra vez em baixinho Quero…te. E dixo Quero…te ao dia seguinte e Quero te ao seguinte e ao terceiro dia tamén dixo Quero te e entón ela dixo-lhe cos olhos Eu tamém.

Guións de traballo de ‘O único que queda é o amor’ e ‘A Cabeza de Medusa’

Dous títulos que seguen a espertar o interese do alumnado curso tras curso son O único que queda é o amor, de Agustín Fernández Paz, e A Cabeza da Medusa, de Marilar Aleixandre, novela que repite tanto nas aulas como nos clubes de lectura como un valor seguro. Do último boletín de lectura entregado en 4º da ESO foron varios os alumnos e alumnas que os escolleron e que pediron os seguintes guións de traballo.

Arredor da lectura

As présas (neste caso boas e benvidas) do alumnado por coñecer as propostas de lectura para o segundo trimestre obrigáronme a adiantar a listaxe de títulos e a “deseñar” o boletín correspondente, que vén dar continuidade á primeira selección do curso, Narrar o medo. Coma sempre, de entre os libros escolmados o alumnado debe escoller a lectura obrigatoria, e as optativas que queira, para elaborar o traballo segundo o esquema fixado. As diferentes capacidades lectoras existentes, que chegan a amosar unhas diferenzas notábeis, aconsellaron incluír, por indicación das propias alumnas (e neste caso o uso do feminino está xustificado), dende clásicos que non acostumaba ter en conta neste nivel (Os camiños da vida por exemplo) até un bo número de títulos das coleccións narrativas de referencia das editoriais. O boletín complétase cunhas breves indicacións para realizar unha reseña literaria.

Aproveito a ocasión para publicar unha ficha de lectura pensada para o 1º ciclo da ESO e adaptada para o galego dunha ficha orixinal do profesor de lingua e literatura castelá Héctor Monteagudo, que podedes seguir nas bitácoras Aguja de Marear e Anatomía del Verbo ou a wiki PLETIC, siglas dun interesante grupo de traballo sobre Proyectos de Lectura y Escritura desde las Tecnologías de la Información y la Comunicación. Empregamos esta ficha no clube de lectura coa finalidade de guiar os alumnos no comentario e na valoración dos libros coa vista posta nas reunións do clube.

Por último, a seguinte ficha serve de base para unha actividade lúdica de fomento da lectura que imita o xogo do amigo invísibel. Puxémola en práctica na última xuntanza de decembro do clube de lectura e parece que deu xogo. Os membros do clube pensaron nos seus libros preferidos, comentáronos brevemente por escrito, buscáronos na biblioteca, escolleron un que presentaron en público e, finalmente, entregáronllo a outro membro do grupo (non identificado até ese momento), que se comprometeu a lelo para a próxima sesión.

Guía de lectura de ‘Makinaria’, de Carlos Negro

Andabamos a voltas coa presentación no noso centro do poemario Makinaria, de Carlos Negro, e velaí que Rosa Salgueiro vén de poñer nas nosas mans unha estupenda e moi completa guía de lectura, que contou coa colaboración do sempre accésibel e xeneroso autor.

A proposta foi elaborada en formato LIM e presenta dúas versións diferenciadas segundo o nivel de lectura e o tempo do que se teña para traballar o libro: Gozar da paisaxe (versión completa de 40 actividades) e  Ir polo atallo (versión reducida de 30 actividade). Se a Rosa, a quen felicitamos xa de antemán por este novo recurso que pon á nosa disposición, non lle importa, o alumnado de 3º da ESO do IES de Porto do Son pode ser o primeiro en testar esta súa guía de lectura.

E quen mellor que estes rapazas e rapazas para presentarvos o poeta e amosarvos apenas unhas pinceladas  da posta en escena de Carlos Negro ante os seus lectores máis novos. Sucedeu hai uns días e alí estaban as xentes de Vinte Dez TV, a televisión en liña do noso instituto. Escoitamos poemas, lemos poemas, sentimos poemas. Despois armamos unha entrevista.

Vodpod videos no longer available.

more about “Makinaria, de Carlos Negro“, posted with vodpod

Libros á carta… para ler á vontade!!! (2ª parte)

Así como o outro día publicamos o  Boletín de lecturas de 4º da ESO, tócalle agora a quenda á listaxe de lecturas obrigatorias e optativas para 3º e 2º da ESO asomar ao Caderno de Lingua a través do boletín correspondente. Nesta listaxe obsérvase un maior peso das coleccións xuvenís e segue habendo un pequeno espazo para a tradución, sobre todo para os clásicos do terror. Se cadra, a listaxe máis descompensada é a dirixida á segundo da ESO pois esta elaborada, en concreto, para un Agrupamento Específico no que se detectan diferenzas notábeis na competencia lectora do alumnado. Así hai que entender a entrada de títulos de coleccións como “Merlín” de Xerais que xa len nenos e nenas de 6º de Primaria ao lado de obras dirixidas a un público adolescente que tenta responder aos intereses de alumnos e alumnas de 14, 15 e mesmo 16 anos.

Para algunhas lecturas recollidas neste segundo boletín hai guións específicos de traballo ou cuestionarios máis amplos:

Guión de traballo de Unha estrela no vento, de Ledicia Costas.

Guión de traballo de Cando petan na porta pola noite, de Xabier P. Docampo

Guión de traballo de ¡Asústate, Merche!, de Fina Casalderrey.

Guión de traballo d’A banda sen futuro, de Marilar Aleixandre.

Guión de traballo de Rúa Carbón, de Marilar Aleixandre.

Guión de traballo de Cartas de inverno, de Agustín Fernández Paz.

Guión de traballo de Aire negro, de Agustín Fernández Paz.

Cuestionario sobre Cartas de amor, de Fran Alonso, no blogue Revolta da Freixa.

Cuestionario sobre As soidades de Ana, de Jordi Sierra i Fabra, no blogue Revolta da Freixa.

Cuestionario sobre O neno do pixama a raias, de John Boyne, no blogue Revolta da Freixa

 

Libros á carta… para ler á vontade!

Cada mes de setembro reaparece unha vella teima entre o profesorado de lingua e nos seus departamentos: as lecturas obrigatorias e voluntarias, optativas ou recomendadas ou como queiramos chamarlle, que lle habemos poñer ao noso alumnado para o novo curso. Até o de agora, optei por escoller uns títulos obrigatorios aos que, de maneira voluntaria, os rapaces e rapazas podían engadir algunhas lecturas optativas. No curso 2007-2008 esta foi a listaxe de lecturas obrigatorias e optativas para 4º da ESO, que combinaba algúns valores seguros da literatura xuvenil con algúns títulos das “coleccións para adultos” da última literatura galega ao lado dalgúns clásicos… por se soaba a frauta. A expectación do profesor ante o “que dirán?”, o “e gustaralles?”, etc. é evidente e só as primeiras valoracións por parte dos alumnos e alumnas máis aplicados, normalmente os lectores máis avezados, vannos safando ese pequeno reto de dar coas lecturas axeitadas… mais isto non oculta a diversidade de gustos e intereses, de capacidades e de motivacións, dun alumnado heteroxéneo, e en parte reacio, nisto da lectura. As pequenas vitorias non poden ocultar a nosa obriga de responder a todos eles.  

No presente curso 2008-2009 mudei de estratexia, non hai lecturas obrigadas. No seu lugar, aparece unha listaxe bastante ampla para que o alumnado escolla á súa vontade. Para iso, reparto en cada curso un Boletín de Lecturas que inclúe unha breve presentación, a nómina de títulos, as portadas e as reseñas editoriais das obras e, finalmente, o sistema de avaliación, unha ficha-modelo de traballo da lectura e unhas ligazóns de apoio para a realización dos traballos. Ademais desa primeira referencia que pode ser a presentación editorial e a portada que atopan no boletín, faise unha exposición de lecturas conxuntamente coa Equipa da Biblioteca para que o alumnado se achegue aos libros e poida tocalos, abrilos, sentilos, ler un pouquichiño… coma se estivesen nunha libraría.

A listaxe nútrese maioritariamente das chamadas coleccións xuvenís, apostando polos títulos xa contrastados e que máis soen gustar xunto con algunhas novidades. Hai, ademais, unha aposta modesta pola literatura traducida e polas novelas de terror e fantasía clásicas e modernas e un guiño ás novas editoriais galegas como Urco, Morgante, Kalandraka ou Rinoceronte. Clásicos da literatura galegas apenas uns poucos e das coleccións adultas obras de Rosa Aneiros, Xosé Miranda, Xurxo Borrazás, Domingo Villar, etc.

Como, cando menos para min, non é unha cuestión fácil de resolver, sempre hai que botarlle unha ollada ao que fan os compañeiros e compañeiras por aí adiante. Así, poderedes atopar algunhas listaxes de lectura de diversos centros, e outros materiais, na páxina de Rosa Salgueiro, a quen agradezo as súas sempre acertadas observacións. Habería que destacar tamén unha bitácora moi interesante, As estelas dos ronseis, na que o alumnado vai dando conta das súas lecturas, ademais da Revolta da Freixa, un blogue de aula cun arquivo xa importante de traballo coa lectura. Blogues de clubes de lectura de Secundaria hai uns cantos, case medio cento podedes atopalos aquí, ao que lle hai que sumar a páxina  Fervenzas Literarias, que inclúe novidades, reseñas, espazo para os lectores, tamén para os novos… e as xa coñecidas webs de referencia como o Portal de Literatura do culturagalega.org ou a publicación en papel e dixital Praza das Letras da Consellaría de Cultura.

Na páxina 12 deste boletín de lectura inclúese unha ficha-modelo de traballo da lectura, que será empregado polo alumnado durante todo o curso no caso de que non dispoña de guións de traballo elaborados para obras concretas. De momento, contan con estes guións específicos, aos que se lle poden sumar outros ao longo do curso:

Guión de traballo de Corredores de sombra, de Agustín Fernández Paz.

Guión de traballo de Do outro lado do espello, de Jordi Sierra i Fabra.

Guión de traballo de Morning Star, de Xosé Miranda.

As mans do medo, de Xosé Miranda, cuestionario 1 no blogue Revolta da Freixa.

As mans do medo, de Xosé Miranda, cuestionario 2 no blogue Revolta da Freixa.

Cuestionario sobre A sombra descalza, de An Alfaya, no blogue Revolta da Freixa.

Ademais, os proxectos de animación á lectura de Xerais serven de axuda para confeccionar novos guións e cuestionarios para traballar as obras editadas na colección “Fóra de Xogo”.