Cantigas de hoxe
Posted by romanlandin on Xaneiro 17, 2008
Na procura de recursos para traballar as cantigas medievais nas aulas atoparemos na música, campo no que xa fixemos unha primeira incursión neste blogue, uns materiais ben interesantes que, se cadra e salvando as diferenzas, lle devolven ás cantigas a súa dimensión primixenia, a de seren cantadas.
Neste sentido, nos últimos meses naceu un proxecto moi atractivo, o blogue Son de poetas, unha “antoloxía de poesía galega musicada” impulsada polo departamento de lingua galega e literatura e o Equipo de Normalización do IES David Buján de Cambre. O seu obxectivo é achegar un poema musicado cada semana do curso 2007-2008 e abofé que están actualizando o blogue continuamente. Nel recóllense textos de todas as etapas da literatura galega dende as cantigas medievais até as últimas décadas e ofrece unha información moi completa sobre o/a poeta, o tema musical, o grupo ou solista, etc.
No que se refire á lírica medieval, Son de poetas achéganos estas tres cantigas:
“A dona que eu amo e tenho por senhor”, de Bernal de Bonaval.
“Santa María Strela do dia”, de Afonso X.
“Ondas do mar de Vigo”, de Martín Codax.
A descuberta das cantigas medievais gaelgo-portuguesas nas primeiras décadas do século XX deu orixe á corrente do neotrobadorismo, representada por Álvaro Cunqueiro e Álvarez Blázquez. Do primeiro coñecemos un fermoso poema, “No niño novo do vento”, que se popularizou a través da música. Traemos aquí dúas das numerosas versións que hai desta peza:
1. A xa clásica de Luís Emilio Batallán (en Son de poetas): “No niño novo do vento”
2. E a rockeira da banda do Morrazo Astarot, incluída no disco O sentir dunha terra (2000):
Amancio Prada, Batallán, Milladoiro, Astarot, o grupo de música antiga Martin Codax… contribuíron a popularizar as cantigas, que seguiu dando os seus froitos na poesía. Nos anos 80 foron varios os autores que transitaron pola tradición literaria como o Colectivo Ronseltz ou Antón Reixa.
Neotrovadorismo (I)
Os espárragos son diuréticos
E ti es o amor da miña vida
E ti es o amor da miña vida
Neotrovadorismo (II)
(Cantiga de amigo, escarnio e maldicir)
Antes eras un colega
pero agora
me cago en tu puta madre
me cago en tu puta madre
Neotrovadorismo (IV)
Ondas do mar de Vigo
se vistes meu amigo:
que marchei.
Colectivo Ronseltz, Unicornio de cenorias que cabalgas os sábados (1994).
Contrabando de amigo (Fragmento)
Sentada estou na illa de San Simón
esperando, meu amigo, ai, que volvas do Gran Sol
e pola ponte de Rande van e veñen sen parar
moitos coches, meu amigo, que non veñen do Gran Sol.
Mentiches meu amigo, mentiches meu amor
mentira meu amigo, ti non fuches ó Gran sol
contrabando de tabaco e de drogas de drogar
amor de batea o que ti me queres dar.
Antón Reixa, viva galicia beibe (1994).
Este poema de Reixa foi composto para o disco Ondas do mar de Vigo (1989), de Na Lúa. Prometemos subilo ao Caderno.
E do mesmo xeito cós poetas dos 80 e os 90, a rapazada bótase a trobar en canto pode. Como exemplo estas Cantigas de Escarnio e Cantigas de Amigo I, II, III e IV elaboradas polo alumnado de 3º do IES da Pobra do Caramiñal baixo a dirección do profesor Luciano Fernández no presente curso. Ou unhas Cantigas novas de amigo elaboradas polo alumnado de 3ºB, 3ºC e 3ºD do IES As Lagoas (Ourense) da man da profesora Celia Díaz no curso 2006-2007.
Para rematar un breve test sobre a literatura galego-portuguesa medieval.
Entradas relacionadas:
Esquemas da lírica medieval profana galego-portuguesa (corrixidos)
Xaneiro 18, 2008 at 6:18 pm
Obrigado pola referencia no nome do alumnado da Pobra. Eses textos poéticos foron creados cunha actividade moi sinxela e xa clásica, mais tremendamente efectiva en canto á motivación e á comprensión do funcionamento dos recursos poéticos da cantiga de amigo: organizada a aula en pequenos grupos, o alumnado vai respondendo creativamente a instrucións precisas organizadas paso a paso no marco dun esquema de repeticións e os resultados de cada paso roda de grupo en grupo, que continúan, logo, creacións dos demais. Ao final temos sobre media ducia de composicións colectivas en cada aula.
Boa postaxe. Simplemente engadiría que a identificación de recursos parellos nas cancións actuais (”Estamos en gherra”, dos Ruxe-ruxe, etc.) dá bastante xogo.